Kerkliedwiki 5 jaar.png
Kom naar de 12e Kerkliedwiki Schrijfdag op 17 november in Amersfoort!
info@kerkmuzieknetwerk.nl
Kerkliedwiki 5 jaar.png Kerkliedwiki bestaat 5 jaar! Wie ons steunt met € 10,- krijgt een leuk aandenken: de unieke Ubi-cari-tas.

De 12e Kerkliedwiki Schrijfdag is op 17 november 2018. Wees welkom en meld je aan: info@kerkmuzieknetwerk.nl

Meisje sta op

Uit Kerkliedwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Meisje sta op
Herkomst
Taal Nederlands
Land Nederland
Tekst
Dichter René van Loenen
Vertaler Anna van der Woude (Fr)
Bijbelplaats Matteüs 9:18-19
Matteüs 9:23-26
Marcus 5:21-24
Marcus 5:35-43
Lucas 8:40-42
Lucas 8:49-56
Metrisch 9-9-9-9-6-7-10
Muziek
Componist Marijke Bleij-Pel
Melodie Meisje sta op
Solmisatie 3-1-2-3-3-3-6-7-6
Gebruik
Trefwoord Gender neutraal
Liedbundels
Liedboek 2013 179
 LB Fr 179   LvdW 880621   ZGel 3-68; 7-62 

Meisje, sta op is een lied over het dochtertje van Jaïrus, dat tot leven wordt gewekt door Jezus met de woorden 'Talita Koem' (=meisje sta op). De tekst is geschreven door René van Loenen (1950). De muziek is gecomponeerd door Marijke Bleij-Pel (1937).

Opname beluisteren

  • Henk Lemckert op Orgel Abdijkerk van Loosduinen C.F. in tenor (www.liedboekzettingen.nl)

Tekst

Het lied heeft 3 strofen. De tekst is auteursrechtelijk beschermd. De eerste regels van de 3 strofen:

1. Meisje sta op, want je slaapt niet meer,
2. Meisje sta op, want je slaapt niet meer,
3. Meisje sta op, want je slaapt niet meer,

Ontstaan

Van deze tekst bestaan enkele varianten, die uiteindelijk tot dit lied hebben geleid. De eerste inspiratie kwam via de Engelse zanger Ralph McTell (Girl on a bicycle), die op zijn beurt in het Nederlands via Herman van Veen hier bekend werd (zie de video's van beide liedjes onderaan dit artikel). Het meisje op een fiets is getransponeerd tot het dochtertje van Jaìrus. Geschreven bij Mattheus 9:18-26

Inhoud

De basisregel uit het lied, de eerste regel van iedere strofe, is ontstaan naar aanleiding van de uitspraak van Jezus in het verhaal: `Gaat heen, want het meisje is niet gestorven, maar het slaapt` (Mattheus 9:24). In vers 25 staat dan dat Jezus haar hand vatte en het meisje ontwaakte. De dichter begint steeds met: `Meisje, sta op, want je slaapt niet meer`. De dood van het meisje wordt in het lied ook gekoppeld aan de droom, aan het onbewuste en onderbewuste sluimerende leven. Uit deze droom, uit deze slaap wordt het meisje tot het bewuste leven teruggeroepen: `een hand neemt je mee in het leven`(strofe 1), `een stem riep je weg uit je dromen` (strofe 2), want, `veel meer dan een droom is het leven`(strofe 3). In de zesde regel van strofe 1 staat het woord `zon vloed` en dat is bepaald geen drukfout of zetfout. Het is precies het tegenovergestelde van de zondvloed uit het verhaal van de ark van Noach. Zondvloed wil zeggen: oordeel. Zon vloed betekent: overvloed van licht, van levenslicht. Geen oordeel dus, maar treurende mensen, fluitspelers die treurmuziek rondstrooien als bloemen (strofe 1). De zeven regels per strofe hebben maar enkele rijmsteunpunten in het eerste gedeelte (a b a b),de laatste drie regels hebben geen rijm nodig en dat werkt verrassend en speels. Want ernstig speels is dit lied, enerzijds als protestsong tegen de dood en anderzijds als een credo, een lofzang op het goede, aardse leven. (Bron: Documentatieblad Zingend geloven, III, 68).

Muziek

Met de cadence van een wiegelied (6/4) gaf de componist haar melodie een vertellend karakter. Niet in een slaapverwekkende sfeer, daar zorgen de overmatige kwart (regel 4) of de septime-sprongen (regel 5) wel voor. Bij het instuderen van dit lied verdient die septime-sprong de nodige aandacht. Het lied is oorspronkelijk geschreven in e kl.t.

Muziekuitgaven

In de uitgave 'Lied van de week' (jrg. 4, nr. 6, juni 1988) staat een vierstemmige zetting van de hand van Marijke Bleij-Pel.

Zie het artikel Zie Meisje sta op (melodie) voor een overzicht van alle (orgel)literatuur en koorbewerkingen van deze melodie.

Liturgisch gebruik

Vierde zondag na Trinitatis. Hoe een lied als dit inpasbaar is in een kerkdienst, is in sterke mate afhankelijk van de wijze, waarop het verhaal zelf wordt uitgelegd. Want een dochter van een overste van de synagoge, die door de Messias uit haar dodelijke slaap wordt gehaald, is natuurlijk niet `zomaar een meisje`....

Hymnologische informatie

In haar toelichting bij de melodie merkt Marijke Bleij-Pel op: 'Een tere tekst met een melodie, die wat mij betreft wat ingetogen gezongen mag worden, bijna 'op de tenen lopend'. In de eerste vier regels is de melodie nog bij het meisje in haar 'tweeduuster', haar overgang tussen droom en leven; bij de overmatige kwart in de vierde regel kondigt zich de overgang naar de laatste drie regels al aan; deze laatste regels hebben zowel wat tekst als wat melodie betreft een refreinfunctie. In dit 'refrein' onderstreept de melodiegang - de septime sprong - eerst het uitstrooien van de kleurige bloemen, dan het stralende licht en de spelende wind. In het laatste couplet is het de juichkreet dat ze niet meer droomt, maar leeft! Hier mag de melodie best vol-uit klinken, alles is immers weer goed! De e-klein toonsoort heeft bijna een weemoedige klank, waar we in het refrein telkens 'boven-uit' mogen zingen.' De gekozen 6/4 maar draagt sterk bij aan de sfeer van het lied. Ook de begeleiding, van de hand van de componist, volgt de lichte toets van tekst en melodie. Anna van der Woude maakte de Friese vertaling: Famke, oerein

Culturele informatie

Het verhaal komt ook voor in het evangelie volgens Lucas en Marcus. Bij Marcus staat de uitdrukking in de Aramese spreektaal: 'Talita koem'. In onze taal betekent dat: ‘Meisje, ik zeg je, sta op!’ (Marcus 5:41). 'Talita koem', is een gevleugeld begrip geworden en er zijn ook verschillende organisaties die deze naam voeren.

Externe links

Etalagester
Fairytale bookmark gold.svg Dit artikel voldoet aan de kwaliteit en uitgangspunten die gelden voor de informatie op Kerkliedwiki.
Meer van dit soort artikelen staan in de Etalage
.