Kerkliedwiki bundels.png
Wie ons steunt met € 10,- krijgt een leuk aandenken: de unieke Ubi-cari-tas
info@kerkmuzieknetwerk.nl
Kerkliedwiki bundels.png Kerkliedwiki bevat nu informatie over ruim 4.500 liederen! Wie ons steunt met € 10,- krijgt een leuk aandenken: de unieke Ubi-cari-tas.

Voor de puzzelliefhebbers is er nu de Kerkliedwiki Adventspuzzel 2019. Meer weten over Kerkliedwiki? info@kerkmuzieknetwerk.nl

Daar komt een schip, geladen

Uit Kerkliedwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Dit lied is te vinden in de volgende veelgebruikte liedbundel(s):
 Liedboek 2013 434   Liedboek voor de kerken Gezang 116   Zingt Jubilate 220 
Mogelijk staat het ook in andere liedbundels. Kijk hiervoor in de infobox rechts, onder het kopje 'Liedbundels'.
Daar komt een schip, geladen
Vorm Strofelied
Herkomst
Titel Es kommt ein Schiff, geladen
Taal Duits
Land Duitsland
Tekst
Dichter Daniel Sudermann
Johannes Tauler
Vertaler Bernardus Johannes Aris
Fedde Schurer (Fr)
Bernard Smilde (Fr)
Bijbelplaats Lucas 2:4-7
Johannes 1:14
Metrisch 7-6-7-6
Muziek
Melodie Es kommt ein Schiff, geladen
Herkomst Keulen 1608
Solmisatie 6-6-6-7-7-1-2-3-3
Gebruik
Kerkelijk jaar Adventstijd
Liturgie Credo
Liedbundels
Liedboek 2013 434
Liedboek voor de kerken Gezang 116
Zingt Jubilate 220
 CofG 87   EBG 63   H1938 2   LB Fr 434 
Rechten
Tekst Publiek domein
Muziek Publiek domein
Vertaling Publiek domein

Daar komt een schip, geladen is de vertaling van het Duitse adventslied Es kommt ein Schiff, geladen. De tekst is van Daniel Sudermann (1550-1631), vrij naar een tekst van Johannes Tauler (1294-1361). De vertaling is gemaakt door Bernardus Johannes Aris (1899-1947).

Opname beluisteren

  • Koor en gemeente:
  • Duitse versie van het lied in een kooruitvoering:

Tekst

1 Daar komt een schip, geladen
tot aan het hoogste boord,
draagt Gods Zoon vol genade,
des Vaders eeuwig woord.

2 Hoe 't schip het water kliefde!
Het bergt een kostb'ren last;
het zeil, dat is de liefde,
de Heil'ge Geest de mast.

3 Het anker valt ter rede,
nu is het schip aan land.
Het woord is vlees geworden,
Gods Zoon reikt ons de hand.

4 Te Bethlehem geboren
als kindje in een stal,
geeft zich voor ons verloren
de Heiland van 't heelal.

5 En wie in groot verblijden
dit kindje kussen wil,
moet vooraf met Hem lijden
zijn kruis, om zijnentwil,

6 En daarna met Hem sterven,
om met Hem op te staan
en 't leven te verwerven,
gelijk Hij heeft gedaan.

Ontstaan en inhoud

Het lied heeft een lange geschiedenis, in ieder geval vanaf de vijftiende eeuw. De herkomst en de wijzigingen zijn niet precies te achterhalen; de dichter moet iemand zijn geweest die leefde volgens het gedachtegoed van de mysticus Tauler. De oudste bron kent het als een Marialied. De grootste verandering aan het lied is ongetwijfeld die van de protestantse Daniel Sudermann, in de zeventiende eeuw. Hij verving Maria als hoofdpersoon voor Christus en voegde enkele coupletten toe. Deze versie van het lied is in vertaling opgenomen in het Liedboek voor de kerken en Liedboek (2013). De eerste twee verzen gaan over Advent, de volgende twee over Kerst, en de laatste twee over Goede Vrijdag en Pasen. Het lied heeft perioden van grote populariteit meegemaakt. De symboliek van het lied heeft veel mensen aangesproken. Bijvoorbeeld die van het schip. Door de hele mensengeschiedenis heen heeft het schip een rijke betekenis. De ark van Noach, die de redding van Noach en daarmee van de mensheid mogelijk maakte, bijvoorbeeld. In buitenjoods-christelijke sfeer, bijvoorbeeld die van de Egyptenaren en de Grieken, speelde het schip een rol bij het bevaren van de doodsrivier. De boot in het lied vaart de andere kant op: van het rijk van God naar de aarde. Het schip heeft zijn bestemming bereikt als de Christus wordt geboren:

Het anker valt te rede, nu is het schip aan land.
Het woord is vlees geworden, Gods Zoon reikt ons de hand

De precieze herkomst en achtergrond van het lied maken het moeilijk de symboliek te duiden. Met met schip kan worden verwezen naar het schip van de kerk. Dat beeld is door kerkvaders geïntroduceerd, ter vervanging van het schip als vaartuig voor de doden. Het schip is daarin de drager van het heil, van het vleesgeworden Woord. Bij deze uitleg past goed wat in het tweede couplet wordt gezegd:

Het zeil, dat is de liefde,
de Heilige Geest de mast.

Als wordt gekozen voor het schip als beeld van de ziel, wordt het lied voluit mystiek. Tauler gebruikt het schip als beeld van het gemoed (ziel) van de mens. Christus houdt zich op in de ziel en als de mens bij wijze van spreken de juiste koes vaart (als die in liefde leeft, met de Heilige Geest als ruggengraat van die liefde), dan is de bestemming van het schip de vereniging met Christus.

Muziek

De melodie verdient speciale aandacht vanwege het verschil in ritme tussen de eerste en de tweede helft van elke strofe. De lengte van de halve noot van de tweede melodiehelft is gelijk aan de gepuncteerde halve noot van de eerste melodiehelft.

Muziekuitgaven

Zie het artikel Zie Es kommt ein Schiff, geladen (melodie) voor een overzicht van alle (orgel)literatuur en koorbewerkingen van deze melodie.

Hymnologische informatie

  • In Colours of Grace is ook de Duitse, Engelse en Kroatische tekst opgenomen.

Fedde Schurer en Bernard Smilde maakten de Friese vertaling: Dêr komt in skip mei frede

Culturele informatie

  • Max Reger (1873-1916), Es kommt ein Schiff geladen, Adventslied für fünfstimmigen gemischten Chor a cappella:
  • A new arrangement from Christian Steyer's concert cyclus «Alte Weihnachtslieder Neu» for piano and choir. Performed by »Berliner Solistenchor« live at Segenskirche Berlin, December 2008:

Literatuur

Toelichtingen:

  • Ignace de Sutter bespreekt dit lied in zijn bundel ‘De lofzang van alle tijden : een derde reeks hymnologische studies over het kerklied in de oecumene’, 1983, ISBN 9026478186, p. 27-32.
  • Eredienstvaardig 4-4-126 (J.Wijchers)
  • J.Bakker: Gezongen evangelie, blz.63 (Liedmeditatie)
  • Organist & Eredienst, nov.1998, blz.236 (W.Pendrecht/W.Kloppenburg)
  • Liederkunde zum Evangelischen Gesangbuch 5-10 (C.Reich)
  • Geistliches Wunderhorn, blz.60 (C.Reich)