Kerkliedwiki bundels.png
Wie ons steunt met € 10,- krijgt een leuk aandenken: de unieke Ubi-cari-tas
info@kerkmuzieknetwerk.nl
Kerkliedwiki bundels.png Kerkliedwiki bevat nu informatie over ruim 4.500 liederen! Wie ons steunt met € 10,- krijgt een leuk aandenken: de unieke Ubi-cari-tas.

Voor de puzzelliefhebbers is er nu de Kerkliedwiki Adventspuzzel 2019. Meer weten over Kerkliedwiki? info@kerkmuzieknetwerk.nl

De maan is opgekomen

Uit Kerkliedwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Dit lied is te vinden in de volgende veelgebruikte liedbundel(s):
 Liedboek 2013 246b   Liedboek voor de kerken Gezang 391 
Mogelijk staat het ook in andere liedbundels. Kijk hiervoor in de infobox rechts, onder het kopje 'Liedbundels'.
De maan is opgekomen
Vorm Strofelied
Herkomst
Titel Der Mond ist aufgegangen
Taal Duits
Land Duitsland
Periode 1777
Tekst
Dichter Matthias Claudius
Vertaler Muus Jacobse
Cor Waringa (Fr)
Metrisch 7-7-6-7-7-8
Muziek
Componist Johann Abraham Peter Schulz
Melodie Der Mond ist aufgegangen
Solmisatie 1-2-1-4-3-2-1
Gebruik
Getijde v/d dag Avond
Thema Levenseinde
Liedbundels
Liedboek 2013 246b
Liedboek voor de kerken Gezang 391
 102 Gez 59   Bavo 303   CofG 152   EG 482   ERG 599   LB Fr 246b   ZJ76 810 

De maan is opgekomen is een vertaling van het Duitse avondlied Der Mond ist aufgegangen met tekst van de Duitse dichter Matthias Claudius (1740-1815). De vertaling is van Muus Jacobse. De melodie is van Johann Abraham Peter Schulz. Het gedicht behoort tot de bekendste gedichten uit de Duitse literatuur, te meer daar het getoonzet werd door Johann Abraham Peter Schulz (in zijn Lieder im Volkston, bey dem Claviere zu singen) en sindsdien een - in Duitsland - algemeen bekend slaapliedje is voor kleine kinderen.

1rightarrow blue.svgZie voor de Duitse versie Der Mond ist aufgegangen.

Opname beluisteren

Woensdagvespers, 25 februari 2015, Martinikerk, Groningen. Organist: Egbert Minnema
Nederland zingt

Tekst

1. Der Mond ist aufgegangen,
Die goldnen Sternlein prangen
Am Himmel hell und klar;
Der Wald steht schwarz und schweiget,
Und aus den Wiesen steiget
Der weiße Nebel wunderbar.

2. Wie ist die Welt so stille,
Und in der Dämmrung Hülle
So traulich und so hold!
Als eine stille Kammer,
Wo ihr des Tages Jammer
Verschlafen und vergessen sollt.

3. Seht ihr den Mond dort stehen?
Er ist nur halb zu sehen,
Und ist doch rund und schön!
So sind wohl manche Sachen,
Die wir getrost belachen,
Weil unsre Augen sie nicht sehn.

4. Wir stolze Menschenkinder
Sind eitel arme Sünder
Und wissen gar nicht viel;
Wir spinnen Luftgespinste
Und suchen viele Künste
Und kommen weiter von dem Ziel.

5. Gott, laß dein Heil uns schauen,
Auf nichts Vergänglichs trauen,
Nicht Eitelkeit uns freun!
Laß uns einfältig werden
Und vor Dir hier auf Erden
Wie Kinder fromm und fröhlich sein!

6. Wollst endlich sonder Grämen
Aus dieser Welt uns nehmen
Durch einen sanften Tod!
Und, wenn Du uns genommen,
Laß uns in Himmel kommen,
Du unser Herr und unser Gott!

7. So legt euch denn, ihr Brüder,
In Gottes Namen nieder;
Kalt ist der Abendhauch.
Verschon uns, Gott! mit Strafen,
Und laß uns ruhig schlafen!
Und unsern kranken Nachbar auch!

Muziek

Muziekuitgaven

Zie het artikel Zie Der Mond ist aufgegangen (melodie) voor een overzicht van alle (orgel)literatuur en koorbewerkingen van deze melodie.

Ontstaan

Het gedicht werd vrijwel onmiddellijk na publicatie - rond 1777 - populair. Johann Gottfried von Herder nam het op in het tweede deel van zijn Volkslieder. Niet veel later werd het gedicht door de evangelisch-Lutherse dichter August Hermann Niemeyer opgenomen in diens Gesangbuch für Schulen und Erziehungsanstalten. Met de compositie van Schulz werd het een geliefd lied, dat - vanwege de thematiek van de angst voor de nacht, en het overwinnen van die angst - vooral in kringen van de kerken van de reformatie bekend en populair werd. Het lied werd opgenomen in het Evangelisches Gesangbuch (EG 482). Ook Franz Schubert componeerde (D 499) een melodie bij deze tekst.

Culturele informatie

Het lied herleefde rond de millenniumwissel door uitvoeringen van Nena en Herbert Grönemeyer.

  • Uitvoering door Herbert Grönemeyer, live:

Literatuur

Toelichtingen:

  • I.de Sutter: Psalmen, Hymnen en Liederen, blz.157
  • Liederkunde zum Evangelischen Gesangbuch 8-68 (R.Görisch)
  • Geistliches Wunderhorn, blz.380 (C.Reich)
  • Arie Eikelboom, Hymnologie X, blz. 332-339

Hymnologische informatie

In Colours of Grace is de Duitse, Hongaarse, Noorse en Nederlandse tekst opgenomen. Cor Waringa maakte de Friese vertaling: De moanne stiet te pronkjen

Externe links