Kerkliedwiki bundels.png
Wie ons steunt met € 10,- krijgt een leuk aandenken: de unieke Ubi-cari-tas
info@kerkmuzieknetwerk.nl
Kerkliedwiki bundels.png Kerkliedwiki bevat nu informatie over ruim 4.500 liederen! Wie ons steunt met € 10,- krijgt een leuk aandenken: de unieke Ubi-cari-tas.

Voor de puzzelliefhebbers is er nu de Kerkliedwiki Adventspuzzel 2019. Meer weten over Kerkliedwiki? info@kerkmuzieknetwerk.nl

Hoe helder staat de morgenster

Uit Kerkliedwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Dit lied is te vinden in de volgende veelgebruikte liedbundel(s):
 Liedboek 2013 518   Liedboek voor de kerken Gezang 157   Zingt Jubilate 236 
Mogelijk staat het ook in andere liedbundels. Kijk hiervoor in de infobox rechts, onder het kopje 'Liedbundels'.
Hoe helder staat de morgenster
Vorm Strofelied
Herkomst
Titel Wie schön leuchtet der Morgenstern
Taal Duits
Land Duitsland
Periode 1597
Tekst
Dichter Philipp Nicolai
Vertaler Jan Willem Schulte Nordholt
Cor Waringa (Fr)
Bernard Smilde (Fr)
Bijbelplaats Psalm 45
Hooglied
Matteüs 2:1-12
Johannes 6:31-35
Johannes 15:1-8
2 Petrus 1:19
Openbaring 1:8
Openbaring 2:17
Openbaring 2:28
Openbaring 21:6
Openbaring 22:13
Openbaring 22:16
Metrisch 8-8-7-8-8-7-2-2-4-4-4-8
Muziek
Componist Philipp Nicolai
Melodie Wie schön leuchtet der Morgenstern
Solmisatie 1-5-3-1-5-6-6-5
Gebruik
Kerkelijk jaar Epifanie
Voleinding
Liturgie Maaltijd van de Heer
Liedbundels
Liedboek 2013 518
Liedboek voor de kerken Gezang 157
Zingt Jubilate 236
 CofG 127   EBG 129   Fil 45   LB Fr 518 

Hoe helder staat de morgenster is een vertaling van het lied met tekst en muziek van Philipp Nicolai (1556-1608) Wie schön leuchtet der Morgenstern. De vertaling is van Jan Willem Schulte Nordholt.

Opname beluisteren

  • Henk Lemckert op Orgel Abdijkerk van Loosduinen C.F. in tenor (www.liedboekzettingen.nl)

Tekst

De tekst heeft een bijzondere metrische opbouw. Door de afwisseling van enkel korte regels met langere ontstaat een beeld: wanneer de tekst gecentreerd wordt gezet, is een kelk zichtbaar. Symbool van de Avondmaalsbeker.

De tekst van strofe 1:

Hoe helder staat de morgenster,

en straalt mij tegen van zo ver,
de luister van mijn leven.
Komt tot mij, zoon van David, kom,
mijn Koning en mijn Bruidegom,
mijn hart wil ik U geven.
Lieflijk,
vriendlijk,
schoon en heerlijk,
zo begeerlijk,
mild in 't geven,

stralend, vorstelijk verheven.
Gecentreerde tekst als kelkvorm

Inhoud

Het lied wordt getypeerd als een mystiek bruidslied. Het beeld achter dit hele lied (en ook achter dat andere lied van hem: Wachet auf, ruft uns die Stimme) is dat van de geestelijke bruiloft. Het is een liefdesverklaring van de bruid aan de bruidegom. De bruid is de ziel van de gelovige, de bruidegom is Christus.

Het koraal bestaat uit zeven versen:

  1. Wie Schön Leuchtet Der Morgenstern
  2. Ei Mein Perle, Du Werte Kron
  3. Geuß Sehr Tief In Mein Herz Hinein
  4. Von Gott Kömmt Mir Ein Freudenschein
  5. Herr Gott Vater, Mein Starker Held
  6. Zwingt Die Saiten In Cythara
  7. Wie Bin Ich Doch So Herzlich Froh

Muziek

Muziekuitgaven

  • Koorbewerking door Michael Praetorius.
  • De bladmuziek hiervan is te vinden op Choralwiki.
  • Een orgelbewerking van het koraal door Dietrich Buxtehude, BuxWV 223:
  • Twee orgelbewerkingen van dit koraal van Johann Sebastian Bach, respectievelijk BWV 739 en BWV 763.
  • Een orgelbewerking van het koraal door Johann Pachelbel
  • Een voorspel voor dit koraal door Niels Gade

Zie het artikel Zie Wie schön leuchtet der Morgenstern (melodie) voor een overzicht van alle (orgel)literatuur en koorbewerkingen van deze melodie.

Hymnologische informatie

In Colours of Grace is de Duitse, Deense en Zweedse tekst opgenomen. Cor Waringa en Bernard Smilde maakten de Friese vertaling: Hoe helder, stjerre fan de moarn

Culturele informatie

Het koraal is door andere componisten gebruikt in hun composities, zoals bijvoorbeeld:

  • Een cantate van Johann Sebastian Bach, zie Wie schön leuchtet der Morgenstern (BWV 1)
  • Twee orgelbewerkingen van Johann Sebastian Bach, respectievelijk BWV 739 en BWV 763
  • Een orgelbewerking van Dietrich Buxtehude (1637-1707), "Wie schön leuchtet der Morgenstern" (BuxWV 223)
  • Een orgelbewerking van Johann Pachelbel.

Literatuur

Toelichtingen:

  • Ignace de Sutter: De Dienst van het Lied, blz.94
  • Organist & Eredienst, jan.1996, blz.265 (Mieke Breij/Klaas Tjitte de Jong)
  • Pieter Endedijk: Opstapcurcus voor kerkorganisten deel 2, blz.51
  • Organist & Eredienst, dec.1997, blz.245 (Wim Pendrecht/Wim Kloppenburg)
  • Liederkunde zum Evangelischen Gesangbuch 4-42 (Joachim Stalmann)
  • Geistliches Wunderhorn, blz.146 (Hermann Kurze)
  • Arie Eikelboom, Hymnologie V, blz.176-190
  • Willem Mudde: Het koningspaar der kerkliederen, verschenen in: In de hof der evangelische kerkmuziek : bloemlezing van artikelen en voordrachten van Willem Mudde, p. 128-140.

Externe links