Kerkliedwiki bundels.png
Wie ons steunt met € 10,- krijgt een leuk aandenken: de unieke Ubi-cari-tas
info@kerkmuzieknetwerk.nl
Kerkliedwiki bundels.png Kerkliedwiki bevat nu informatie over ruim 4.500 liederen! Wie ons steunt met € 10,- krijgt een leuk aandenken: de unieke Ubi-cari-tas.

De eerstvolgende Kerkliedwiki Schrijfdag wordt gehouden op zaterdag 30 november 2019 in Amersfoort. Aanmelden of meer weten over Kerkliedwiki? info@kerkmuzieknetwerk.nl

Niksers, leeghoofden

Uit Kerkliedwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Dit lied is te vinden in de volgende veelgebruikte liedbundel(s):
 Zangen van Zoeken en Zien 430 
Mogelijk staat het ook in andere liedbundels. Kijk hiervoor in de infobox rechts, onder het kopje 'Liedbundels'.
Niksers, leeghoofden
Vorm Vrije vorm
Lied met refrein
Herkomst
Taal Nederlands
Land Nederland
Psalm 14
Schrijver David (volgens opschrift)
Latijnse titel Dixit insipiens
Vulgaat Psalm 13
Berijming 150 psalmen vrij
Tekst
Dichter Huub Oosterhuis
Bijbelplaats Psalm 14
Muziek
Componist Bernard Huijbers
Solmisatie 3-6-7-7-5-6-6-4-5-5-3
Gebruik
Thema Vrede en gerechtigheid
Liedbundels
Zangen van Zoeken en Zien 430
 AL 111   LG LG 1-172   VLB 22 

Niksers, leeghoofden is een bewerking van psalm 14. Huub Oosterhuis schreef de tekst; Bernard Huijbers de muziek.

Opname beluisteren

Dit lied staat op de CD Laat mij maar zingen 1, gezongen door het Koor voor nieuwe Nederlandse religieuze muziek. Deze opname is gratis te beluisteren via Spotify (inloggen verplicht).

Tekst

De tekst is auteursrechtelijk beschermd en kan daarom hier niet worden weergegeven.

Ontstaan

Het lied is voor het eerst gezongen op 30 april 1972, "Unctad-zondag" in een viering in de Amstelkerk (Licht dat aanblijft, p. 53). Over het ontstaat vertelt Oosterhuis:

‘Het was voor mij een crisistijd, ik moest opnieuw bedenken hoe ik verder moest. Ik begon de Brechtliederen te bestuderen, las veel Vondelvertalingen, en ik liep iedere dinsdag met Aschkenasy mee aan de Katholieke Theologische Hogeschool aan de Keizersgracht. Aan het eind van mijn “lern”-tijd bij Aschkenasy dacht ik: Ik wil een psalm vertalen, één die we hebben overgeslagen bij de Vijftig psalmen, omdat ik die niet begreep: Psalm 14. “De dwaas zegt in zijn hart: Er is geen God.” Ik dacht altijd dat die dwaas een of andere gesjochten filosoof was. Maar Ashkenasy legde mij uit wat dat betekent, wie die dwaas eigenlijk is. En wat dat betekent, dat je dat in je hart zegt: Er is geen God. Toen zei ik tegen hem: “Ik wil als afstudeerstuk een bewerking maken van Psalm 14, en dan moet jij die doorlichten op de oorspronkelijke bedoeling van de psalm. Ik wil weten of ik hem begrepen heb.”
Zo is die Psalm 14 ontstaan. Het is een strijdlied geworden:
Niksers, leeghoofden, goden
zijn het, levende doden
die zeggen:
jouw god is geen god
Deze Psalm 14 wordt ook wel de “Chili-psalm” genoemd. We waren in 1972 erg met Chili bezig, met het experiment van Allende. Dit was de eerste psalm die ik na de Vijftig psalmen maakte. Nu staat die in de bundel 150 psalmen vrij.’

Inhoud

  • Een gedetailleerde analyse van de inhoud is in 1972 gepubliceerd door George Vis in Spectator.

Muziek

In het lied komen twee passages voor waarin de componist Gregoriaanse melodieën gebruikt.

  • De melodie van de eerste passage (Ik, zegt Hij, Ik zal hem recht doen) is betekenisvol ontleend aan het Kyrie van de eerste mis, bestemd voor de Paastijd (met de bijnaam Lux et origo - licht en oorsprong).
  • De melodie van de tweede passage (Zal onze redding ooit dagen), en vooral het einde ervan, lijkt geïnspireerd door het tweede Hosanna uit de dertiende Gregoriaanse mis.

Hymnologische informatie

  • Het lied is voor het eerst gepubliceerd in Zien soms even.
  • Het felle taalgebruik in combinatie met de straffe ritmiek en de heftige melodie in het eerste deel maakten de tekst naar psalm 14 tot een echte jaren zeventig protestsong. In meer gematigde parochies rees verzet tegen dit soort kerkmuziek. Eerdere bundels als Gezangen voor liturgie namen dit nummer dan ook niet op. (Franz Straatman in Trouw, 13 november 2004)
  • De partituur van het lied is verkrijgbaar in de webwinkel van Gooi en Sticht.

Literatuur

  • Huub Oosterhuis (1972). Zien soms even. Fragmenten over God, Een voorleesboek. Bilthoven: Ambo. ISBN 902630174X
  • George Vis (1972). Een lied over uitzuigers. Spektator, Tijdschrift voor Neerlandistiek (pp. 528–537). Te lezen in de Digitale Bibliotheek van de Nederlandse letteren (DNBL)
  • Kees Kok (1990. Licht dat aan blijft. In gesprek met Huub Oosterhuis. Kampen: Kok Agora.
  • Jaap van Dorp en Marja Verburg. Dichter bij mensen. Psalmvertalingen van 1961 tot 2011. Interview met Huub Oosterhuis. Met andere woorden, kwartaalblad over Bijbelvertalen. 31:3 (september 2012), p. 29-38. Het nummer is te downloaden van de website van het Nederlands Bijbelgenootschap.