Wie maar de goede God laat zorgen

Dit lied is te vinden in de volgende veelgebruikte liedbundel(s):

Liedboek voor de kerken Gezang 429 Op Toonhoogte 2015 218 Weerklank 515 Zangbundel Joh de Heer 421
Mogelijk staat het ook in andere liedbundels. Kijk hiervoor in de infobox rechts, onder het kopje 'Liedbundels'.

Wie maar de goede God laat zorgen
Vorm	Strofelied
Herkomst
Titel	Wer nur den lieben Gott lässt walten
Taal	Duits
Land	Duitsland
Periode	17e eeuw
Tekst
Dichter	Georg Neumark
Vertaler	Abraham Rutgers
Bijbelplaats	Genesis 28:15 Psalm 34:16-23 Psalm 37:7 Psalm 55:23-24 Psalm 73:24 Psalm 119:14 Matteüs 6:33 Matteüs 7:26 Handelingen 21:14 Romeinen 7:12 1 Johannes 3:20
Metrisch	9-8-9-8-8-8
Muziek
Componist	Georg Neumark
Melodie	Wer nur den lieben Gott lässt walten
Solmisatie	6-2-3-4-3-2-3-1-6
Gebruik
Thema	Belijdenis Pelgrimage
Liedbundels
Liedboek voor de kerken Gezang 429
Op Toonhoogte 2015 218
Weerklank 515
Zangbundel Joh. de Heer 421
119 Gezangen 92
Colours of Grace 128
Gezangboek der ELK 185
Gele Zangbundel 202
Hervormde Bundel 1938 194
Evangelische Gezangen 17
E&R-liedbundel 1 176
Liedbundel met Bijbellezingen 469
Geestelijke Liederen 2016 222
Geestelijke Liederenschat 1935 59
Op Toonhoogte 2025 230

Wie maar de goede God laat zorgen is een vertaling van het zeer bekende Duitse lied Wer nur den lieben Gott lässt walten van Georg Neumark (1621-1681). Deze vertaling is van Abraham Rutgers (1751-1809).

Opname beluisteren

• Henk Lemckert op Orgel Abdijkerk van Loosduinen C.F. in tenor ([1])

Tekst

1
Wie maar de goede God laat zorgen
en op Hem hoopt in 't bangst gevaar,
is bij Hem veilig en geborgen,
die redt Hij godlijk, wonderbaar:
wie op de hoge God vertrouwt,
heeft zeker op geen zand gebouwd.
2
Blijf dan eerbiedig God verbeiden
en zwijg de Heer ootmoedig stil;
Hij zal ons naar zijn raad geleiden,
't is goed en heilig wat Hij wil.
God die ons uitverkoren heeft,
kent alle zorg die in ons leeft.
3
Treed vrolijk voort op 's Heren wegen,
neemt zijn gebod getrouw in acht.
't Wordt eindelijk alles u ten zegen,
wanneer gij daarop biddend wacht.
En wie gelovig op Hem ziet,
weet zeker, Hij verlaat ons niet.

• Duits

1) Wer nur den lieben Gott lässt walten
und hoffet auf ihn allezeit,
den wird er wunderbar erhalten
in aller Not und Traurigkeit.
Wer Gott, dem Allerhöchsten, traut,
der hat auf keinen Sand gebaut.

2) Was helfen uns die schweren Sorgen,
was hilft uns unser Weh und Ach?
Was hilft es, dass wir alle Morgen
beseufzen unser Ungemach?
Wir machen unser Kreuz und Leid
nur größer durch die Traurigkeit.


3) Man halte nur ein wenig stille
und sei doch in sich selbst vergnügt,
wie unser's Gottes Gnadenwille,
wie sein Allwissenheit es fügt;
Gott, der uns sich hat auserwählt,
der weiß auch sehr wohl, was uns fehlt.

4) Er kennt die rechten Freudenstunden,
er weiß wohl, wann es nützlich sei;
wenn er uns nur hat treu erfunden
und merket keine Heuchelei,
so kommt Gott, eh wir's uns versehn,
und lässet uns viel Guts geschehn.

5) Denk nicht in deiner Drangsalshitze,
dass du von Gott verlassen seist
und dass ihm der im Schoße sitze,
der sich mit stetem Glücke speist.
Die Folgezeit verändert viel
und setzet jeglichem sein Ziel.

6) Es sind ja Gott sehr leichte Sachen
und ist dem Höchsten alles gleich:
Den Reichen klein und arm zu machen,
den Armen aber groß und reich.
Gott ist der rechte Wundermann,
der bald erhöhn, bald stürzen kann.

7) Sing, bet und geh auf Gottes Wegen,
verricht das Deine nur getreu
und trau des Himmels reichem Segen,
so wird er bei dir werden neu;
denn welcher seine Zuversicht
auf Gott setzt, den verlässt er nicht.

Vertalingen

• Van dit lied bestaan meer Nederlandse vertalingen. In Liedboek (2013) is een nieuwe vertaling van Sytze de Vries opgenomen met de tekst Wie zich door God alleen laat leiden.
• In Colors of Grace is ook de Duitse, Engelse en Noorse tekst opgenomen.
• Dick Wursten maakte een overzicht van de originele tekst en enkele vertalingen per strofe in een tabel.

Ontstaan

Het verhaal achter dit lied:
"Najaar 1640: Georg Neumark (18 jaar) is samen met enkel vrienden op weg naar Königsbergen (aan de Oostzee, nu Kaliningrad), bijna 1000 km van het ouderlijk huis verwijderd, om zich in te schrijven aan de universiteit aldaar. De aanwezigheid van de beroemde geleerde en dichter Simon Dach zal aan die wens wel niet vreemd zijn geweest, vermoed ik. Uit veiligheidsoverwegingen reizen ze niet alleen, maar sluiten ze zich aan bij een groep handelaars. Onderweg worden ze echter overvallen en volledig uitgeschud. Met als enige bezit de kleren aan z'n lijf staat hij daar nu: 400 km van huis, 600 km van zijn bestemming. Hij besluit naar het Noorden af te buigen en in Hamburg z'n geluk te beproeven, wat geld verdienen en dan verder reizen. Vergeefs. Hij schrijft, speelt muziek in herbergen (Kniegeige, viola da gamba) en verdient zo net genoeg om niet te sterven en te weinig om te overleven... Nu citeer ik hem letterlijk, als hij op z’n oude dag dit verhaal aan het papier toevertrouwd: 'Hierdoor werd ik uiteindelijk zo melancholiek, dat ik vaak ’s nachts op mijn knieën viel en God onder hete tranen om hulp bad.' Nou, dat was dus lange tijd tevergeefs. De jonge man komt in Hamburg terecht, brengt de winter door in Kiel en dan op een goede dag, in het voorjaar van 1641, keert zijn lot ten goede: de huisleraar van een plaatselijke notabele is weggelopen en dankzij de bemiddeling van de predikant waar Georg op dat moment verblijft, mag Georg meteen beginnen… 'Dit plotse, als uit de hemel mij toevallende geluk, maakt mij zo blij, dat ik nog op dezelfde dag “meinen lieben Gott zu Ehren’ het lied ‘Wer nun den lieben Gott lässt walten’ op papier zette. Ik had ook waarlijk reden genoeg om de goddelijke barmhartigheid voor zo’n onverwachte genade te danken'. 15 jaar later verschijnt dit lied in druk (Fortgepflanzter Musikalisch-Poetischer Lustwald zo heet deze gedichtenbundel), samen met een resem andere gedichten en liederen van geestelijke en wereldlijke aard. Niet alleen de melodie is voorzien, ook een 3-stemmige intro (2 violen en b.c. zie ander document). Binnen de kortste keren één van de meest geliefde liederen in Duitsland en na een vertaling in het Nederlands inmiddels ook al meer dan 200 jaar vaste waarde in de top 10 van meest geliefde gezangen." (Bron: Dick Wursten)

Muziek

Muziekuitgaven

Zie Wer nur den lieben Gott lässt walten (melodie) voor een overzicht van alle (orgel)literatuur en koorbewerkingen van deze melodie.

Hymnologische informatie

Zes van de zeven coupletten van Rutgers' vertaling verschenen als Gezang 17 in de Evangelische Gezangen (1806). Voor de Hervormde Bundel 1938 werden de verzen 2-5 bewerkt tot twee verzen. Van de overblijvende vier verzen werd in het Liedboek voor de Kerken vers 2 weggelaten en werden vers 3 en 4 opnieuw bewerkt. De Zangbundel Joh. de Heer geeft al vanaf de 1e uitgave (1905) vers 1, 2, 3 en 6 volgens de tekst van de Evangelische Gezangen (1806), in modernere spelling.

Literatuur

Toelichting:

• Geistliches Wunderhorn, blz. 231 (J. Henkys)
• Arie Eikelboom, Hymnologie VI, blz. 186-209

Externe links

• Uitgebreide informatie over dit lied, met afbeeldingen van bronmateriaal is verzameld door Dick Wursten.

Dit artikel voldoet aan de kwaliteit en uitgangspunten die gelden voor de informatie op Kerkliedwiki. Meer van dit soort artikelen staan in de Etalage.