Tips nodig? Zo kun je een lied zoeken. Hier vind je een overzicht van alle liedbundels.
Wil je ons werk steunen? Hier vind je meer over doneren of koop onze unieke Ubi-cari-tas.
|
Door goede machten trouw en stil omgeven: verschil tussen versies
k (→Opname beluisteren: audio) |
|||
(32 tussenliggende versies door 8 gebruikers niet weergegeven) | |||
Regel 1: | Regel 1: | ||
{{Infobox lied | {{Infobox lied | ||
|beginregel=Door goede machten trouw en stil omgeven | |beginregel=Door goede machten trouw en stil omgeven | ||
− | |oorspr-titel=Von guten Mächten treu und | + | |vorm=Strofelied; |
+ | |oorspr-titel=Von guten Mächten treu und still umgeben | ||
|taal=Duits | |taal=Duits | ||
+ | |land=Duitsland | ||
+ | |periode=20e eeuw | ||
+ | |jaartal=1944 | ||
|dichter1=Dietrich Bonhoeffer | |dichter1=Dietrich Bonhoeffer | ||
|vertaler1=Jan Willem Schulte Nordholt | |vertaler1=Jan Willem Schulte Nordholt | ||
− | | | + | |vertaler2=Cor Waringa |
− | | | + | |vertaler2-v=Fr |
+ | |metrisch1=11-10-11-10 | ||
|componist1=Adriaan C. Schuurman | |componist1=Adriaan C. Schuurman | ||
+ | |componist1-v=a | ||
+ | |componist2=Otto Abel | ||
+ | |componist2-v=b | ||
+ | |componist3=Siegfried Fietz | ||
+ | |componist3-v=c | ||
+ | |melodie1=Door goede machten | ||
+ | |melodie1-v=a | ||
|solmisatie1=6-7-1-2-1-7-6-5-6-4-3 | |solmisatie1=6-7-1-2-1-7-6-5-6-4-3 | ||
− | | | + | |solmisatie1-v=a |
− | | | + | |solmisatie2=1-1-2-3-3-4-3-2-1-2-2 |
− | |LB=511 | + | |solmisatie2-v=b |
− | |LvdK Gez=398 | + | |solmisatie3=5-1-1-1-1-2-2-3-2-2-1 |
+ | |solmisatie3-v=c | ||
+ | |Kerkelijk jaar=Jaarwisseling; | ||
+ | |Thema=Vertrouwen; | ||
+ | |LB=511 (a) | ||
+ | |LvdK Gez=398 (a) | ||
+ | |WK=350 (a) | ||
+ | |Liedbundels={{Ld lb|Evangelisches Gesangbuch|65 (b)}}{{Ld lb|Lieteboek 2013|511 (a)}}{{Ld lb|Lieteboek foar de tsjerken|398 (a)}} | ||
}} | }} | ||
− | + | '''Door goede machten trouw en stil omgeven''' is een vertaling van het Duitse lied op een tekst van [[Dietrich Bonhoeffer]] (1906-1945) '''Von guten Mächten treu und still umgeben'''. | |
− | |||
− | |||
− | |||
− | ''Door goede machten trouw en stil omgeven'' is een vertaling van het Duitse lied op een tekst van Dietrich Bonhoeffer ''Von guten Mächten treu und | ||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
== Opname beluisteren == | == Opname beluisteren == | ||
− | * Henk Lemckert op Orgel Abdijkerk van Loosduinen C.F. in tenor | + | * Dorpskerk Eelde: |
− | + | :{{youtube|GEcQD-EFOZA}} | |
− | + | * Melodie a (Schuurman): | |
+ | :{{Audio|Door goede machten.mp3}} | ||
+ | * Melodie a (c.f. in tenor) en eigen zetting gespeeld door Karel van Ingen: | ||
+ | : {{youtube|zbAcrVM5lTA}} | ||
+ | * Henk Lemckert op Orgel Abdijkerk van Loosduinen C.F. in tenor [https://www.liedboekzettingen.nl/category/liedboek-2013/511] | ||
+ | : {{Audio|Nlb_511_t.mp3}} | ||
− | + | * Cantorij Emmeloord o.l.v. [[Co Jongsma-Hoekstra]]; [[Dirk Donker]], orgel op https://www.liedboekcompendium.nl/lied/511-door-goede-machten-trouw-en-stil-omgeven-4_7_9 | |
== Tekst == | == Tekst == | ||
{{Woordwolk|DoorGoedeMachtenWOLK.png}} | {{Woordwolk|DoorGoedeMachtenWOLK.png}} | ||
− | De | + | Het lied heeft 7 strofen. De eerste regels van de 7 strofen: |
+ | :1. Door goede machten trouw en stil omgeven, | ||
+ | :2. Wil nog de oude pijn ons hart vernielen, | ||
+ | :3. En wilt Gij ons de bittre beker geven | ||
+ | :4. Maar wilt Gij ons nog eenmaal vreugde schenken | ||
+ | :5. Laat warm en stil de kaarsen branden heden, | ||
+ | :6. Valt om ons heen steeds meer het diepe zwijgen, | ||
+ | :7. In goede machten liefderijk geborgen | ||
+ | |||
+ | De woordwolk geeft een indicatie van de taal die in het lied wordt gebruikt. | ||
=== Ontstaan en inhoud === | === Ontstaan en inhoud === | ||
− | + | <poem>''Hier zijn nog een paar regels, die mij de laatste avonden zijn ingevallen.'' | |
− | + | ''Ze zijn een kerstgroet voor jou, onze ouders en zuster.''</poem> | |
Met deze woorden voegde Dietrich Bonhoeffer zijn beroemd geworden gedicht “Door goede machten trouw en stil omgeven” bij de brief die hij vanuit gevangenschap stuurde aan zijn verloofde. Drie maanden later, op 9 april 1945, werd hij door de nationaalsocialisten vermoord. | Met deze woorden voegde Dietrich Bonhoeffer zijn beroemd geworden gedicht “Door goede machten trouw en stil omgeven” bij de brief die hij vanuit gevangenschap stuurde aan zijn verloofde. Drie maanden later, op 9 april 1945, werd hij door de nationaalsocialisten vermoord. | ||
− | <poem> | + | <poem>Von guten Mächten treu und still umgeben, |
− | |||
behütet und getröstet wunderbar, | behütet und getröstet wunderbar, | ||
so will ich diese Tage mit euch leben | so will ich diese Tage mit euch leben | ||
Regel 83: | Regel 99: | ||
erwarten wir getrost, was kommen mag. | erwarten wir getrost, was kommen mag. | ||
Gott ist bei uns am Abend und am Morgen | Gott ist bei uns am Abend und am Morgen | ||
− | und ganz gewiss an jedem neuen Tag. | + | und ganz gewiss an jedem neuen Tag.</poem> |
Dietrich Bonhoeffer (1944) | Dietrich Bonhoeffer (1944) | ||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
== Muziek == | == Muziek == | ||
[[Bestand:DoorGoedeMachten.png|200px|thumb]] | [[Bestand:DoorGoedeMachten.png|200px|thumb]] | ||
− | |||
− | |||
− | === | + | === Muziekuitgaven === |
− | * [ | + | * [https://www.liedboekzettingen.nl/category/liedboek-2013/511 Vierstemmige zetting, c.f. in tenor] (PDF) door Henk Lemckert ([https://www.liedboekzettingen.nl/category/liedboek-2013/511 liedboekzettingen.nl]). |
− | |||
Bonhoeffers oudejaarsgedicht Von guten Mächten treu und still umgeben is door componist Alexander Prins bewerkt tot de Bonhoeffer-cantate. Deze is op 31 december 2006 voor het eerst uitgevoerd. | Bonhoeffers oudejaarsgedicht Von guten Mächten treu und still umgeben is door componist Alexander Prins bewerkt tot de Bonhoeffer-cantate. Deze is op 31 december 2006 voor het eerst uitgevoerd. | ||
Alexander Prins schreef de cantate in Bachstijl. Prins over zijn compositie: “Warmte en geborgenheid midden in pijn en verlatenheid, dat was wat mij als eerste trof. Dit lied is ontstaan uit een waarachtige verhouding van mens tot mens en van God en mens, ten tijde van onderdrukking en gevangenschap.” Te beluisteren via [http://www.ikonrtv.nl/kerkdiensten/uitzending.asp?oId=429 IKON]. | Alexander Prins schreef de cantate in Bachstijl. Prins over zijn compositie: “Warmte en geborgenheid midden in pijn en verlatenheid, dat was wat mij als eerste trof. Dit lied is ontstaan uit een waarachtige verhouding van mens tot mens en van God en mens, ten tijde van onderdrukking en gevangenschap.” Te beluisteren via [http://www.ikonrtv.nl/kerkdiensten/uitzending.asp?oId=429 IKON]. | ||
− | + | {{Zie artikel|Zie [[Door goede machten (melodie)]] voor een overzicht van alle (orgel)literatuur en koorbewerkingen van deze melodie.}} | |
− | |||
− | |||
− | |||
==Hymnologische informatie== | ==Hymnologische informatie== | ||
Regel 122: | Regel 125: | ||
In het zevende vers lezen/zingen we: "In goede machten liefderijk geborgen / verwachten wij getroost wat komen mag." | In het zevende vers lezen/zingen we: "In goede machten liefderijk geborgen / verwachten wij getroost wat komen mag." | ||
Het Duitse woord 'getrost' betekent echter niet 'getroost', maar 'vol goede moed'. Dit woord verschilt van het 'getröstet' in strofe 1. De strekking van deze zin in strofe 7 is dus: "vol vertrouwen wachten wat er ook gebeurt". | Het Duitse woord 'getrost' betekent echter niet 'getroost', maar 'vol goede moed'. Dit woord verschilt van het 'getröstet' in strofe 1. De strekking van deze zin in strofe 7 is dus: "vol vertrouwen wachten wat er ook gebeurt". | ||
+ | [[Cor Waringa]] maakte de Friese vertaling: '''Troch goede machten trou en stil behoede''' | ||
+ | |||
+ | ==Literatuur== | ||
+ | Toelichting: | ||
+ | * Liedboekcompendium: https://www.liedboekcompendium.nl/lied/511-door-goede-machten-trouw-en-stil-omgeven-4_7_9 | ||
==Culturele informatie== | ==Culturele informatie== | ||
Het lied is breed verspreid en er zijn veel verschillende melodieën bij gemaakt. | Het lied is breed verspreid en er zijn veel verschillende melodieën bij gemaakt. | ||
− | * In Duitsland staat het lied met een andere melodie van Otto Abel 1959 in het Evangelisches Gezangbuch. | + | * In Duitsland staat het lied met een andere melodie van [[Otto Abel]] (1959) in het Evangelisches Gezangbuch, lied 65. |
− | + | : {{youtube|1zLw1ETw-g4}} | |
− | |||
− | |||
− | |||
− | + | * Een andere populaire versie in Duitsland is de melodie/uitvoering uit 1970 van Siegfried Fietz. Deze komt ook voor in verschillende regionale uitgaven van het Evangelisches Gezangbuch (BT637, West652, Wü541). | |
+ | : {{youtube|aN7dGz6NH5M}} | ||
== Externe links == | == Externe links == | ||
* [http://www.dbonhoeffer.nl/ Website van het Bonhoeffer Werkgezelschap] | * [http://www.dbonhoeffer.nl/ Website van het Bonhoeffer Werkgezelschap] | ||
+ | * Artikel over Bonhoeffer op [http://nl.wikipedia.org/wiki/Dietrich_Bonhoeffer Wikipedia]. | ||
* [http://kirchenliederblog.wordpress.com/2010/10/03/von-guten-machten-treu-und-still-umgeben/ Duitse toelichting bij de strofen van het lied] | * [http://kirchenliederblog.wordpress.com/2010/10/03/von-guten-machten-treu-und-still-umgeben/ Duitse toelichting bij de strofen van het lied] | ||
− | + | * Artikel over het lied op [https://www.liedboekcompendium.nl/lied/511-door-goede-machten-trouw-en-stil-omgeven-4_7_9 Liedboekcompendium]. | |
− | |||
{{Etalage}} | {{Etalage}} | ||
− |
Huidige versie van 17 jul 2023 om 08:09
Mogelijk staat het ook in andere liedbundels. Kijk hiervoor in de infobox rechts, onder het kopje 'Liedbundels'.
Door goede machten trouw en stil omgeven | |
Vorm | Strofelied |
Herkomst | |
Titel | Von guten Mächten treu und still umgeben |
Taal | Duits |
Land | Duitsland |
Periode | 1944 |
Tekst | |
Dichter | Dietrich Bonhoeffer |
Vertaler | Jan Willem Schulte Nordholt Cor Waringa (Fr) |
Metrisch | 11-10-11-10 |
Muziek | |
Componist | Adriaan C. Schuurman (a) Otto Abel (b) Siegfried Fietz (c) |
Melodie | Door goede machten (a) |
Solmisatie | 6-7-1-2-1-7-6-5-6-4-3 (a) 1-1-2-3-3-4-3-2-1-2-2 (b) 5-1-1-1-1-2-2-3-2-2-1 (c) |
Gebruik | |
Kerkelijk jaar | Jaarwisseling |
Thema | Vertrouwen |
Liedbundels | |
Liedboek 2013 511 (a) | |
Liedboek voor de kerken Gezang 398 (a) | |
Weerklank 350 (a) | |
Evangelisches Gesangbuch 65 (b) | |
Lieteboek 2013 511 (a) | |
Lieteboek foar de tsjerken 398 (a) |
Door goede machten trouw en stil omgeven is een vertaling van het Duitse lied op een tekst van Dietrich Bonhoeffer (1906-1945) Von guten Mächten treu und still umgeben.
Inhoud
Opname beluisteren
- Dorpskerk Eelde:
- Melodie a (Schuurman):
- Melodie a (c.f. in tenor) en eigen zetting gespeeld door Karel van Ingen:
- Henk Lemckert op Orgel Abdijkerk van Loosduinen C.F. in tenor [1]
- Cantorij Emmeloord o.l.v. Co Jongsma-Hoekstra; Dirk Donker, orgel op https://www.liedboekcompendium.nl/lied/511-door-goede-machten-trouw-en-stil-omgeven-4_7_9
Tekst
Het lied heeft 7 strofen. De eerste regels van de 7 strofen:
- 1. Door goede machten trouw en stil omgeven,
- 2. Wil nog de oude pijn ons hart vernielen,
- 3. En wilt Gij ons de bittre beker geven
- 4. Maar wilt Gij ons nog eenmaal vreugde schenken
- 5. Laat warm en stil de kaarsen branden heden,
- 6. Valt om ons heen steeds meer het diepe zwijgen,
- 7. In goede machten liefderijk geborgen
De woordwolk geeft een indicatie van de taal die in het lied wordt gebruikt.
Ontstaan en inhoud
Hier zijn nog een paar regels, die mij de laatste avonden zijn ingevallen.
Ze zijn een kerstgroet voor jou, onze ouders en zuster.
Met deze woorden voegde Dietrich Bonhoeffer zijn beroemd geworden gedicht “Door goede machten trouw en stil omgeven” bij de brief die hij vanuit gevangenschap stuurde aan zijn verloofde. Drie maanden later, op 9 april 1945, werd hij door de nationaalsocialisten vermoord.
Von guten Mächten treu und still umgeben,
behütet und getröstet wunderbar,
so will ich diese Tage mit euch leben
und mit euch gehen in ein neues Jahr.
Noch will das alte unsre Herzen quälen,
noch drückt uns böser Tage schwere Last.
Ach Herr, gib unsern aufgeschreckten Seelen
das Heil, für das du uns geschaffen hast.
Und reichst du uns den schweren Kelch, den bittern
des Leids, gefüllt bis an den höchsten Rand,
so nehmen wir ihn dankbar ohne Zittern
aus deiner guten und geliebten Hand.
Doch willst du uns noch einmal Freude schenken
an dieser Welt und ihrer Sonne Glanz,
dann wolln wir des Vergangenen gedenken,
und dann gehört dir unser Leben ganz.
Lass warm und hell die Kerzen heute flammen,
die du in unsre Dunkelheit gebracht,
führ, wenn es sein kann, wieder uns zusammen.
Wir wissen es, dein Licht scheint in der Nacht.
Wenn sich die Stille nun tief um uns breitet,
so lass uns hören jenen vollen Klang
der Welt, die unsichtbar sich um uns weitet,
all deiner Kinder hohen Lobgesang.
Von guten Mächten wunderbar geborgen,
erwarten wir getrost, was kommen mag.
Gott ist bei uns am Abend und am Morgen
und ganz gewiss an jedem neuen Tag.
Dietrich Bonhoeffer (1944)
Muziek
Muziekuitgaven
- Vierstemmige zetting, c.f. in tenor (PDF) door Henk Lemckert (liedboekzettingen.nl).
Bonhoeffers oudejaarsgedicht Von guten Mächten treu und still umgeben is door componist Alexander Prins bewerkt tot de Bonhoeffer-cantate. Deze is op 31 december 2006 voor het eerst uitgevoerd. Alexander Prins schreef de cantate in Bachstijl. Prins over zijn compositie: “Warmte en geborgenheid midden in pijn en verlatenheid, dat was wat mij als eerste trof. Dit lied is ontstaan uit een waarachtige verhouding van mens tot mens en van God en mens, ten tijde van onderdrukking en gevangenschap.” Te beluisteren via IKON.
Zie Door goede machten (melodie) voor een overzicht van alle (orgel)literatuur en koorbewerkingen van deze melodie.
Hymnologische informatie
De vertaler Jan Willem Schulte Nordholt heeft de volgende toelichting bij het lied geschreven: "Men kan dit lied niet ten volle begrijpen, zonder te weten met hoeveel moed en zelfverloochening de dichter jarenlang door de diepten van het lijden is gegaan. Zelf zou hij het niet hebben willen zeggen zo, maar ik heb vertalende, speciaal bij de strofen 2 en 3, de gedachte aan Gethsémané niet van mij af kunnen zetten. Trouwens, is niet, hoe men verder ook links of rechts interpreteert, het leven van Bonhoeffer in de eerste plaats gestempeld als een imitatio Christi.
Het herdenken, waarvan hij schrijft in strofe 4, is hem niet gegeven geweest, hij heeft het weerzien, in strofe 5 verlangd, niet meer mogen beleven. Maar hij heeft, en dat lijkt mij de kern, geloofd, dat geen verstikkend zwijgen tenslotte de lofzang zou kunnen beletten. Zijn vertrouwen is zo simpel en volkomen, zoals het in het slot van het lied wordt beleden, dat het de tijd vervult, dat het bewijst hoezeer voor deze getuige van Christus God tenslotte niet verborgen bleef"
(Bron: Compendium bij de 491 gezangen uit het Liedboek voor de kerken)
In de laatste strofe is de vertaler wat minder zorgvuldig geweest: In het zevende vers lezen/zingen we: "In goede machten liefderijk geborgen / verwachten wij getroost wat komen mag." Het Duitse woord 'getrost' betekent echter niet 'getroost', maar 'vol goede moed'. Dit woord verschilt van het 'getröstet' in strofe 1. De strekking van deze zin in strofe 7 is dus: "vol vertrouwen wachten wat er ook gebeurt". Cor Waringa maakte de Friese vertaling: Troch goede machten trou en stil behoede
Literatuur
Toelichting:
- Liedboekcompendium: https://www.liedboekcompendium.nl/lied/511-door-goede-machten-trouw-en-stil-omgeven-4_7_9
Culturele informatie
Het lied is breed verspreid en er zijn veel verschillende melodieën bij gemaakt.
- In Duitsland staat het lied met een andere melodie van Otto Abel (1959) in het Evangelisches Gezangbuch, lied 65.
- Een andere populaire versie in Duitsland is de melodie/uitvoering uit 1970 van Siegfried Fietz. Deze komt ook voor in verschillende regionale uitgaven van het Evangelisches Gezangbuch (BT637, West652, Wü541).
Externe links
- Website van het Bonhoeffer Werkgezelschap
- Artikel over Bonhoeffer op Wikipedia.
- Duitse toelichting bij de strofen van het lied
- Artikel over het lied op Liedboekcompendium.
![]() |
Dit artikel voldoet aan de kwaliteit en uitgangspunten die gelden voor de informatie op Kerkliedwiki. Meer van dit soort artikelen staan in de Etalage. |